Auteur: Frank de Klerk

Wil van den Bos en Leen Valstar erelid

Oud-voorzitter drs. Wil van den Bos en oud-secretaris ing. Leen Valstar zijn beiden door de Algemene Ledenvergadering benoemd tot erelid van het Genootschap Oud-Westland. Wil van den Bos heeft het voorzitterschap vijftien jaar bekleed. Leen Valstar was twaalf jaar lang secretaris. Er kwam veel tot stand tijdens hun bestuursjaren. Het ledental steeg van 350 naar 570 leden. Het jaarboek kreeg een facelift en er kwamen bedrijfsexcursies. De Oud-Westlandprijs werd ingevoerd om bijzondere verdiensten voor streekcultuur en historie te belonen. Er verscheen een viertal boeken, zoals Monumentaal Westland, Schilders van het Westland, Joods Westland en recent Buitenplaatsen van het Westland.

Bestuurslid Harry Groenewegen sprak Wil van den Bos en Leen Valstar toe: ,,Het waren bestuurders met ruime ervaring, die ze aanwendden voor het Genootschap’’, zei Groenewegen ,,Het was een duo, zoals het een echte voorzitter en secretaris betaamt. Ze wilden geen DB, dagelijks bestuur, genoemd worden, maar soms leek het erop. Altijd scherp, stipt, tot aan het eind, tot aan het eind van elke vergadering. En vooraf kenden ze hun stukken. Ze waren duidelijke vertegenwoordigers van het Genootschap naar buiten toe. Ze kwamen duidelijk uit hetzelfde nest en waren zich wellicht daardoor zeer bewust van de pluriformiteit van het Genootschap en handelden daar ook naar. Ze waren recht door zee.’’

Over Wil

,,Wil, is in zijn element en op zijn sterkst bij het inspreken voor bijv. de Druiventuin in de Westlandse Gemeenteraad. Hij brak een lans voor Cultuur: er moet een Westlands Kunstmuseum komen. Anderen nemen nu het stokje over. Hij is een taaie: ’s morgens om vier uur bij Maarten van der Schaft stapten we doodleuk naar buiten en het boek Schilders van het Westland was klaar. Brief naar Hendrick de Keizer, waarin werd duidelijk gemaakt dat het Genootschap niet zou accepteren, dat de plaquette van de voormalige synagoge gehaald zou worden. Afspraak is afspraak. Hij heeft een bijzondere humor, die indien nodig ook aangewend werd op moeilijke momenten. En tot slot, Hij heeft een dik boek geschreven, De Poortwachter, nog te koop bij Vingerling achterin de zaal.’’

Over Leen

Leen, kenmerkt zich door stiptheid in de organisatie van de lezingen, algemene gang van zaken, details, financiën, kritisch tot op het laatste moment en letter. Volhoudend, wat is er in het verleden besloten en vooral wat is de grote lijn. Zorgvuldigheid. De excursies vooraf doornemen en bezoeken. In een woord “Solide”.

Wil heeft ’n dikke pil geschreven en Leen is aan het schrijven voor het jaarboek 2019 en 2020, ‘n special over WOII, over familie Valstar. Tot slot mijne dames en heren: Op beiden kon je bouwen en rekenen, ook in het persoonlijke vlak. Ze hebben het genootschap opgestuwd, het is een solide, gedegen en springlevende vereniging geworden, die door de politiek is opgemerkt.’’

Jan Maat nieuwe voorzitter Genootschap Oud-Westland

Dr. Jan Maat is de nieuwe voorzitter van het Genootschap Oud-Westland. De Algemene Ledenvergadering ging op 12 februari unaniem akkoord met de voordracht van het bestuur. Jan Maat is in 1952 in s-Gravenzande geboren. Hij is zoon van molenaar Maat. Na de HBS studeerde hij scheikunde in Leiden, welke studie hij afrondde met een promotie. Maat werkte 32 jaar voor Unilever en vervolgens zes jaar als directeur van het Top Institute Food and Nutrition in Wageningen. Op de ALV werd eveneens bekend dat drs. Liduin Badoux-Grootscholten het secretariaat gaat vervullen. Zij was reeds lid van het bestuur.

Jan Maat vindt het belangrijk dat in het Westland meer aandacht voor geschiedenis komt. In het Westland wordt niet altijd zorgvuldig omgegaan met het culturele erfgoed. Dat kan anders door in de maatschappelijke en politieke besluitvorming meer rekening te houden met het historisch perspectief.

Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van Jan van Brederode

Professor van Frits van Oostrom won de libris geschiedenisprijs 2018 met zijn boek Nobel Streven. De ondertitel luidt: ‘Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode.’ Van Oostrom sprak op 12 december in De Lier voor 150 aanwezigen over dit onwaarschijnlijke leven.

Hooggeboren maar tragisch geëindigd in een massagraf na de slag bij Azincourt. Zo vatte Van Oostrom het leven van Jan van Brederode samen. Hij werd in 1372 geboren op kasteel Santpoort als zoon van Reinoud van Brederode, die behoorde tot een van de vier belangrijkste adellijke families van Holland. Toen hij 18 jaar oud was, overleed zijn vader en werd Jan de 7^de heer van Brederode. Hij had er belang bij snel te trouwen en kinderen te krijgen. Bij kinderloosheid zou het hele familiebezit bij overlijden in handen van de graf van Holland vallen’’, zei Van Oostrom. Er kwam een gearrangeerd huwelijk met Johanna van Abcoude tot stand, dat kinderloos bleef.

Kloosterroeping

De vader van Johanna wist wat zijn dochter waard was en stelde strenge financiële eisen. Jan werd verplicht om jaarlijks een grote som contanten te betalen aan zijn schoonvader, die niet schuwde juridische procedures te starten om zijn geld binnen te halen. Jan en Johanna besloten vanwege kinderloosheid hun huwelijk te ontbinden. Volgens de katholieke kerk is dit alleen toegestaan bij een kloosterroeping. Jan trad terug als heer van Brederode en zijn broer Walraven werd de nieuwe heer.

Jan werd monnik bij de Kartuizers, een zeer strenge kloosterorde met vegetarische maaltijden. ,,Alleen op donderdag werd er een ei gegeten bij het water en het brood,’’ zei Van Oostrom. Hij heeft dit leven slechts zeven jaar volgehouden. Om de tijd door te krijgen vertaalde hij in het klooster het Franstalige traktaat Somme de roi in het Nederlands: Des Coninx summe. Door de aanvullingen van Van Brederode geeft de tekst een mooie inkijk in de leefwereld van de Middeleeuwer.

Krijgsheer

Na het overlijden van zijn schoonvader in 1410 en bevrijd van zijn knellende financiële verplichtingen verliet Van Brederode het klooster. Rustig werd zijn leven niet. Hij bood De Engelse koning zijn diensten als krijgsheer aan. Deze wees hem de les. Van Brederode was weggelopen uit het klooster en daarom niet welkom in het Engelse leger, dat in Frankrijk vocht tijdens de honderdjarige oorlog. Hij ging vervolgens vechten aan de Franse kant. In 1415 leed het veel grotere Franse leger in Azincourt niet ver van de kanaalkust een nederlaag tegen de binnengevallen Engelsen. Brederode kwam daarbij om het leven.

Nieuw boek over Atlantikwall in Westland

De belangstelling voor de restanten van de Atlantikwall in het Westland is groter dan ooit. Het Historische Archief Westland deed een oproep aan Westlanders om met brieven, documenten en foto’s uit de oorlogstijd voor de dag te komen. Het onlangs verschenen boek Van Glazen Stad tot Atlantikwall van de hand van Geert-Jan Mellink maakt gebruik van dit materiaal en geeft een beeld van het Westland in Oorlogstijd.

Bij de presentatie van het boek op 10 december in het Westlands museum vond een klein symposium plaats. Auteur Mellink gaf de aftrap en wees op twee luchtfoto’s uit 1943 en 1945 de plaats van de twee tankgrachten aan. Hij vertelde dat de evacuatie van tuinbouwbedrijven, die moesten wijken, ordelijk verliep. Dat was te danken aan Rijkstuinbouwconsulent en directeur van het proefstation ir. Riemens. ,,Het was een dominante man, die zorgde dat een deel van de kassen behouden kon worden’’, zei Mellink. ,,Hij was zeer brutaal en kon in zijn eentje zaken naar zijn hand zetten. Hij werd door de Duitsers op handen gedragen.’’

Kees Groenewegen (1937) vertelde over de afbraak van kassen aan de Groeneweg, waar vijf broers tuinden op grond van hun vader Hein. De tankgracht kwam dwars door hun bedrijven te liggen. Slechts het bedrijf van een van de vijf broers bleef gespaard. Voor zijn vader had dat grote gevolgen. Kees Groenewegen heeft het allemaal nageplozen in de bewaard gebleven boekhouding van het ouderlijk bedrijf. Bedroeg in 1942 de omzet nog 18.000 gulden. Twee jaar later was deze teruggelopen tot 5.000 gulden. ,,Hij kon nog een beetje spruiten en prei telen’’, zei Kees. ,,Verder trok hij nog tulpen en daarmee heeft hij het gered.’’ Uiteindelijk waren er aan de Groeneweg in 1945 nog slechts twee huizen over.

De uit De Lier afkomstige directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, Frank van Vree sprak over de omgang met de tweede wereldoorlog en de herdenkingscultuur. ,,Er zijn in Nederland 1500 oorlogsmonumenten’’, zei Van Vree. ,,De eerste twintig jaar werden vaderlandsliefde en christelijke waarden benadrukt. Daarna kwam aandacht voor de slachtoffers zoals zigeuners en joden. Al die tijd was er geen aandacht voor het dader-erfgoed en die houding veranderde pas rond 2000. De belangstelling voor de Atlantikwall pas hierin.’’

Wethouder Piet Vreugdenhil, zelf historicus, zei diep onder de indruk te zijn van het boek en de unieke foto’s. Hij had zelf een plan om een boek over de Atlantikwall te schrijven maar werd wethouder van de gemeente Westland. ,,Je bent mij vóór geweest met dit boek’’, zei Vreugdenhil. ,,Misschien ga ik na mijn pensioen bijvoorbeeld een boek over Piet Doelman schrijven. Ik doe een oproep aan alle historische verenigingen lezingen over dit thema te houden. Zij zijn beslist verzekerd van 300 belangstellenden.’’

Veel belangstelling voor boek Buitenplaatsen in het Westland.

Onder grote belangstelling is afgelopen zaterdag in Naaldwijk het boek Buitenplaatsen in het Westland gepresenteerd. Eindredacteur Martin van den Broeke overhandigde het eerste exemplaar aan wethouder Piet Vreugdenhil van de gemeente Westland. Veel aanwezigen gingen meteen over tot aanschaf van een exemplaar van het rijk geïllustreerde boek.

Wethouder Vreugdenhil benadrukte het belang van het behoud van de buitenplaatsen. ,,Het Westland is het hart van de tuinbouw in Nederland en wereldwijd’’, zei Vreugdenhil. ,,In de tuinbouw in het Westland wordt ontzettend veel geld verdiend. Is de tuinbouw de oorzaak van het verdwijnen van de buitenplaatsen? Dat gevoel bekroop mij tijdens het lezen van het boek. Er is een kaalslag geweest. Het is jammer dat slot Honselersdijk er niet meer is. Wat zou er van het Westland zijn geworden als het slot er nog zou staan?’’

Eindredacteur Martin van den Broeke benadrukte het unieke karakter van het boek. ,,De relatie tussen de tuinbouw en buitenplaatsen is nog nooit zo gedetailleerd beschreven’’. Kunsthistoricus René Dessing, die opgroeide aan de Dijkweg in Honselersdijk, hield een lezing over Slot Honselersdijk, dat in de 17^de eeuw het Versailles van Nederland werd genoemd. ,,Buitenlanders, die het Hof in den Haag bezochten, kwamen altijd naar het slot Honselersdijk om van alles te genieten’’.

Bij de bouw van het slot waren belangrijke architecten betrokken zoals Jacob van Campen en Pieter Post. De bouw verliep niet zonder problemen. Omdat de grond te zwak was, kon geen hoog gebouw worden gerealiseerd. Na de dood van de koning-stadhouder Willem III kwam het slot in handen van De Pruisische koning. In deze tijd begon het verval, die leidde tot de sloop van een deel van de Nederhof. Het slot verloor de symmetrie van het bouwplan. Het werd het begin van het einde.

Het boek is verkrijgbaar in het Westlands museum en bij boekhandel Vingerling. De prijs bedraagt € 24,95.

https://www.kantoorverschoor.nl/buitenplaatsen-in-het-westland/