Genootschap Oud-Westland

Uitreiking Historisch Jaarboek 2023 en lezing Peter Smit over "Het bedrijf Waling van Geest"
2023-09-02 15:30 - 17:00 (Europe/Amsterdam) | Dorpskerk ’s Gravenzande, Langestraat 34, ’s Gravenzande, Nederland
Programma
15.30 – 16.00 Ontvangst met koffie en thee;
16.00 – 16.05 Opening door Jan Maat, voorzitter van het Genootschap;
16.05 – 16.15 Korte toelichting door Leo van den Ende, voorzitter publicatiecommissie, op de inhoud
van het Historisch Jaarboek Westland 2023;
16.15 – 16.45 Lezing over het bedrijf Waling van Geest
In de jaren dertig van de vorige eeuw
begonnen de drie zonen van Waling van Geest met de export van bloembollen en
andere Westlandse tuinbouwproducten vanuit Maassluis naar het Verenigd Koninkrijk.
Op de terugweg bestond de lading uit Engels vee. Na W.O.II nam de export van West-
landse producten enorm toe en bouwde Waling van Geest in het Engelse plaatsje
Spalding een gigantisch groothandelsimperium op. In 1953 begonnen de broers met de
import van bananen uit de Bovenwindse eilanden.

Aan de hand van diverse afbeeldingen zal Peter Smit, coauteur van het boek Naaldwijk
1940 – 1945 en schrijver van verschillende artikelen over diverse Westlandse onder-
werpen, u meenemen in de boeiende geschiedenis van dit bedrijf;
16.45 – 17.00 Overhandiging van het eerste exemplaar van het Historisch Jaarboek Westland 2023
aan wethouder Carlieke van Staalduinen die onder meer cultuur in haar portefeuille
heeft. Hierna volgt de uitreiking aan de auteurs van het Jaarboek;
Vanaf 17.00 Gelegenheid tot napraten onder het genot van een drankje. Tevens kunnen de
aanwezige leden ter plekke het Jaarboek afhalen bij de leden van de publicatie-
commissie.

Harry Groenewegen: "Westlandse kastelen en hun adellijke families"
2023-04-19 20:00 - 22:00 | Hemelsblauw, Poeldijksepad 1a, Honselersdijk, 2675 CL, Nederland
In het Westland hebben vanaf de Middeleeuwen rond de zeventig kastelen gestaan, waarvan er veel werden bewoond door adellijke families. Van deze doorgaans imposante gebouwen met slotgracht is weinig overgebleven. Harry Groenewegen uit Naaldwijk is gefascineerde door het leven op deze feodale burchten.
Op woensdag 19 april houdt Groenewegen voor het Genootschap Oud Westland in Honselersdijk een lezing, waarin hij tien belangrijke Westlandse kastelen bespreekt. Hij beantwoordt een aantal vragen zoals: Wat is een kasteel, waar hebben ze gestaan en wat is er nog van te zien.
Het zal niet alleen over de ‘stenen’, de gebouwen, gaan maar zeker ook over de bewoners. Groenewegen zal een levendig beeld scheppen van het leven van de adel in het tijdvak 1000-1572, waarbij diverse aspecten van hun leven aan bod komen.
Hoe kwam de adel aan zijn inkomsten, welke ambten bekleedden zij en welke huwelijken gingen zij aan om hun macht te vergroten. Naast hun burcht had de adel vaak woonhuizen in de stad en begunstigden zij kerken en kloosters, waar zij vaak hun laatste rustplaats vonden. Zij gaven ook opdrachten aan schilders en boekdrukkers, waardoor zij hun stempel drukten op het artistieke en intellectuele leven van hun tijd.
CV Harry Groenewegen
Geboren en getogen in het Westland met als hobby geschiedenis en vooral een grote voorkeur voor de middeleeuwen. Geïnitieerd en meegewerkt aan verschillende boeken als 800 jaar Naeltwick, Joods leven in het Westland, Schilders van het Westland, Buitenplaatsen van het Westland en het boek Westlandse kastelen, uit te komen in 2024. Verschillende artikelen van zijn hand zijn verschenen in het jaarboek van het Genootschap.

Algemene Leden Vergadering gevolgd door een lezing van Dr. Paul Abels over "750 jaar Gouda"
2023-02-14 20:00 - 22:00 | Partycentrum Vrienden, Voorstraat 75, Poeldijk, 2685 EK
Gouda, 750 jaar een kloppend hart van Holland

Gedurende het afgelopen jaar vierde Gouda op grootste wijze dat zij 750 jaar geleden stadsrechten kreeg van de Hollandse graaf Floris V. Een half jaar lang stond de stad bol van activiteiten en feesten om stil te staan bij dit historische feit. De stad, ontstaan bij een knooppunt van twee waterwegen, de Gouwe en de Hollandse IJssel, kent een rijke en bewogen geschiedenis. De Goudse stadshistoricus Paul Abels neemt u vanavond mee op een tijdreis door deze zeven-en-een-halve eeuw en zal enkele bijzondere momenten uit deze geschiedenis bespreken en toelichten. Gouda is namelijk veel meer dan Goudse kaas, stroopwafels en pijpen. Ooit was de stad de belangrijkste bier-exporteur van Holland, waaraan zij haar fraaie stadhuis uit 1450 te danken heeft.
De enige parochiekerk van Gouda, de Sint-Jan, zou na een tragische brand in 1552 uit haar as herrijzen met een ongekend aantal fraai gebrandschilderde ramen, die thans werelderfgoed zijn. Gouda ontwikkelde zich dankzij twee bekende inwoners, Erasmus en Coornhert, ook een halve eeuw lang tot een vrijplaats voor mensen met afwijkende meningen., totdat de Oranjes daar in 1618 onder dreiging van geweld een einde aan maakten.
Daarna volgt een periode van economische voorspoed dankzij Zuid-Nederlandse vluchtelingen en een neergang door een eenzijdige nijverheid (pijpenindustrie). |n de vorige eeuw bloeide de stad weer op, weer mede dankzij migranten, in dit geval de Marokkaanse gastarbeiders en Randstad-inwijkelingen (zoals Abels zelf). Kortom: een bewogen geschiedenis waar veel over te vertellen is.
Paul Abels (*1956) studeerde geschiedenis in Nijmegen en promoveerde op een onderzoek naar de Reformatie in Delft en Delfland. Sinds zijn verhuizing naar Gouda in 1984 schreef hij talrijke artikelen en boeken over de geschiedenis van deze stad. Daarnaast is hij een gepassioneerd verzamelaar van oude drukken. Tot zijn pensionering in 2022 verdiende hij zijn brood als hoofd analyse bij de AIVD en NCTV en als bijzonder hoogleraar ‘Geheime diensten’ aan de Universiteit Leiden.

Lezing "De Lier van Apollo. Het Westland als bakermat van de klassieke cultuur in Nederland"
2022-12-14 20:00 - 22:00 | De Rank, Van Weelystraat 2, De Lier, 2678 AV
De Lier van Apollo
De Lier in het Westland blijkt bij nadere beschouwing een bijzondere rol te hebben gespeeld in de ontwikkeling van het klassieke onderwijs in Nederland. De eerste docent die ooit aan een gymnasium lesgaf, te Straatsburg, is afkomstig uit De Lier: Hugo Blotius. Hij leidde een avontuurlijk leven in humanistisch Europa, de langste tijd als hofbibliothecaris van keizer Maximiliaan II van Oostenrijk en diens zoon Rudolf II. Zijn neef Franco Petri Burgersdijk, de Leidse hoogleraar filosofie die zijn naam ontleent aan de naburige buurtschap waar de familie vandaan kwam, werd de voornaamste oprichter van de Latijnse school in Holland en Westfriesland. In deze lezing gaat de auteur, zelf classicus en historicus, en een verre nazaat van beide genoemde docenten, in op de geschiedenis van de Westlandse familie en de rol die zij hebben gehad in de vestiging van het klassieke onderwijs in Nederland.

Dr. Diederik Burgersdijk is docent Latijn, Oude Geschiedenis en Klassieke Literatuur aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde verscheidene boeken over Romeinse keizergeschiedenis en de klassieke traditie in Nederland en Europa. Zijn meest recente boek is Gymnasium. Geschiedenis van een eliteschool, uitgegeven bij Athenaeum, Polak & Van Gennep in 2022.

Uitreiking Oud-Westland Prijs
2022-11-19 15:30 - 18:00 | NH Kerk Ter Heijde
De jury van de Oud Westlandprijs heeft uit negen inzendingen drie kandidaten genomineerd voor de Oud Westlandprijs 2022. De kandidaten zijn in alfabetische volgorde: Chris Batist, de stichting Joods Westland en Ton Immerzeel. Op zaterdag 19 november zal de winnaar bekend worden gemaakt tijdens een bijeenkomst in de Hervormde kerk in Ter Heijde.
De prijs wordt eens in de twee jaar uitgereikt aan personen of organisaties, die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de Westlandse geschiedenis en het historisch erfgoed. Dit jaar vindt de uitreiking voor de vijfde keer plaats. De winnaar krijgt een oorkonde en een bedrag van € 500,-

Chris Batist zorgde ervoor dat de Historische Vereniging Wateringen (HVW) meer naar buiten trad door de lokale geschiedenis bij de mensen te brengen en toegankelijker te maken voor de Wateringse en Heulse (oud) inwoners.
Hij startte de historische café’s en natuurhistorische wandelingen, zorgde voor een vernieuwde website en kwartaalberichten, deed onderzoeken op allerlei lokaal historisch gebied. Sinds 2016 zijn er 22 artikelen van hem verschenen.
Verder was hij actief als vrijwilliger in het erfgoedveld. Van 2001 tot 2009 was hij voorzitter van de Studiegroep Genealogie Westland en hij heeft zich ingezet voor het behoud van de veiling te Kwintsheul.

De Stichting Joods Erfgoed heeft een vergeten geschiedenis weer over het voetlicht gehaald en met succes zich ingezet voor het behoud van de Joodse begraafplaats te Naaldwijk.

Ton Immerzeel heeft zich naast zijn betaalde functie bij het Westlands Museum voor Streek en Tuinbouwhistorie of Westlands Museum jarenlang ingezet voor het behoud van het archeologisch erfgoed in het Westland. Ruim voor zijn aantreden bij het Westlands Museum was hij coördinator van de Werkgroep Oudheidkundig Bodemonderzoek en later actief bij de Archeologisch Werkgemeenschap Nederland (AWN). In die hoedanigheid was en is hij ook nu nog betrokken bij veel Westlandse opgravingen en archeologische waarnemingen.
Daarnaast heeft Ton buiten werktijd op vele andere manieren de Westlanders in de breedste zin van het woord enthousiast gemaakt voor het verleden van hun streek, door het geven van lezingen, deelname aan redacties, eigen publicaties en medewerking verleend aan onderzoek van derden.

De jury staat onder voorzitterschap van Adri van Vliet, leden zijn Jan Peter Diepersloot, Michiel Kruithof en Lars Steenbeek. De uitreiking heeft plaats op zaterdag 19 november om 16.00 in de Hervormde kerk in Ter Heijde. Inloop vanaf 15.30 uur.

Dr. Adri van Vliet: “Polanen herontdekt”
2022-10-11 20:00 - 22:00 | Ontmoetingskerk, Anjerlaan 47, Naaldwijk, 2671 KH, Netherlands
Deze lezing gaat over het kasteel Polanen dat ooit in late middeleeuwen aan de Madeweg in Monster stond. De lezing wordt gegeven door Adri van Vliet, historicus en secretaris van de Historische Vereniging Monster/Ter Heijde. Hij zal ingaan op het ontstaan van het kasteel, op het beleg en de ondergang ervan tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten, het netwerk van de familie Polanen en hun relatie met de Nassaus en afsluiten met de opgravingen aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog en in 1981.

Uitreiking Historisch Jaarboek 2022
2022-09-03 15:00 - 18:00 | domkerk in De Lier, Arent Dirckszn. Vosstraat 3, De Lier, 2678 CP, Nederland

Drs. Joanneke van den Engel-Hees met lezing “Het Romeinse Voorburg, Forum Hadriani"
2022-04-06 20:00 - 22:00 | De Rank, Van Weelystraat 2, De Lier, 2678 AV
Forum Hadriani – Romeinse stad achter de Limes

In de ondergrond van Voorburg-West liggen de resten verborgen van Forum Hadriani, na Nijmegen (Ulpia Noviomagus) de tweede Romeinse stad van Nederland. Het stadje werd gesticht rond het jaar 70 na Chr. als hoofdstad van het stamgebied van de Cananefaten. De naam Forum Hadriani – Marktplaats van Hadrianus – kreeg het pas toen de gelijknamige keizer rond het jaar 121 na Chr. deze streek bezocht. Hoe het daarvoor heette, is onbekend. In 161 na Chr. kreeg de stad stadsrechten en werd de officiële naam Municipium Aelium Cananefatium (MAC).
De stad lag aan een in opdracht van de Romeinse veldheer Corbulo gegraven kanaal, dat de verbinding vormde tussen de Maas en de Oude Rijn. Via het Kanaal van Corbulo konden de castella (forten) aan de Oude Rijn bevoorraad worden. Ook voor de plattelandsbevolking uit de omgeving zal Forum Hadriani een belangrijke functie hebben gehad als marktplaats en sociaal centrum.
Nadat de Romeinse soldaten zich hadden teruggetrokken uit de forten, waren ook de dagen van Forum Hadriani geteld. Rond 300 na Chr. was de stad grotendeels verlaten.

CV Joanneke van den Engel-Hees
In 1994 ben ik als 15-jarige lid geworden van de (nu) Archeologische Werkgroep Leidschendam-Voorburg, omdat ik geïnteresseerd was in geschiedenis en archeologie. Ik ging Griekse en Latijnse Talen en Culturen studeren in Leiden en schreef mijn scriptie over de opgravingen van professor Reuvens op het terrein van Forum Hadriani in 1827-1834. Na mijn studie heb ik onder andere aan meerdere projecten bij het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden gewerkt, evenals korte tijd in Museum Swaensteyn voor de tentoonstelling over Forum Hadriani in 2005.
Mijn voorliefde voor Romeinse vondsten kon ik verder uitleven bij de gemeente Utrecht, tijdens de inventarisatie van de PUG-collectie, een oude archeologische collectie, waarvan ik nu nog vrijwillig conservator ben. Sinds 2017 werk ik als assistent-depotbeheerder in het Provinciaal Depot voor Archeologie van Noord-Holland in Castricum.

ALV en lezing Laura Kooistra: “Van oerrund tot kardoen. Verhalen achter maaltijden uit ons verleden"
2022-02-16 20:00 - 22:00 | NH Kerk Ter Heijde
Tegenwoordig kopen wij ons eten in de winkel of laten het thuis bezorgen. Dat was vroeger anders. Jager-verzamelaars uit de steentijd haalden hun voedsel uit de natuur. De boeren uit de steentijd en de metaaltijden verbouwden of fokten hun voedsel zelf. Vanaf de Romeinse tijd komen in toenemende mate ingrediënten voor de maaltijd uit andere delen van Nederland, Europa en andere werelddelen. Die exotische ingrediënten werden op markten en in winkels verkocht.
Wat voor maaltijden werden door de eeuwen heen van al die ingrediënten bereid? Kookboeken en schilderijen lichten een tipje van de sluier op, maar onze informatie over de steentijd tot en met de middeleeuwen komt voornamelijk uit archeologisch onderzoek.
In haar lezing gaat Laura Kooistra in op de geschiedenis van ons voedsel gebaseerd op archeologisch onderzoek. Niet alleen de leefomgeving waar het voedsel vandaan kwam, ook de wijze waarop voedsel werd bereid en waar de maaltijd werd genuttigd komen in de lezing aan de orde .

Laura Kooistra studeerde biologie in Leiden en werkte vanaf 1983 voor archeologen als specialist archeobotanie. In 1994 richtte zij samen met anderen BIAX Consult, een onderzoeksbureau in de biologische-archeologie en landschapsreconstructie, op. In 1996 promoveerde ze op de ontwikkeling van de landbouw in de Romeinse tijd en vroege middeleeuwen. Vanaf 2004 is zij, naast andere onderzoeken, betrokken bij onderzoek naar de bevoorrading van het Romeinse leger met voedsel. Zij was initiatiefnemer en redacteur van het boek Verandering van spijs. Tienduizend jaar voedselbereiding en eetgewoonten, dat zij samen met 22 collega’s schreef en dat in maart 2021 is verschenen.

Lezing "Polanen herontdekt" door Adri van Vliet. Door de Corona perikelen wordt deze lezing uitgesteld naar het voorjaar 2022
2021-12-14 20:00 - 22:00 | Ontmoetingskerk, Anjerlaan 47, Naaldwijk, 2671 KH, Netherlands

Lezing "Amalia van Solms en de tuinen van Honselersdijk en Anonieme vrouwen werkzaam in tuin- en landschap" door Anne Mieke Backer:
2021-10-13 20:00 - 22:00 | Kerkzaal De Hoeksteen, Burgemeester Kampschöerstraat 25, Monster
Voor het Genootschap Oud Westland zal Anne Mieke Backer een boeiende lezing houden over de rol van vrouwen in tuinen en parken in het Westland, waarbij een speciale rol is weggelegd voor Amalia Van Solms op paleis Honselaarsdijk. Vervolgens zal zij aandacht besteden aan de rol van naamloze vrouwen in tuinen, tuinderijen en kwekerijen in het Westland.

Met het schrijven van haar boek Er stond een vrouw in de tuin. Over de rol van Vrouwen in het Nederlandse landschap heeft Anne Mieke Backer de Nederlandse tuingeschiedenis benaderd vanuit genderperspectief. Hierdoor werden niet alleen witte plekken levendig en verrassend ingekleurd, maar ook ging de bestaande geschiedschrijving op sommige plaatsen verschuiven en zelfs kantelen. Het boek toont aan dat we de tuin- en landschapshistorie te kort doen wanneer wij haar alleen vanuit geschreven bronnen en plattegronden blijven benaderen, omdat de rol van de vrouw daarin vaak niet zichtbaar is. In haar bijdrage zal Anne Mieke Backer vertellen over de grensoverschrijdende zoektocht die aan haar boek ten grondslag heeft gelegen.

Uitreiking Jaarboek 2021
2021-09-04 15:00 - 17:00 | Oude Kerk Naaldwijk, Wilhelminaplein 5, Naaldwijk, 2671 GR, Nederland
Het Jaarboek 2021 belooft weer een bijzondere uitgave te worden van het Genootschap Oud-Westland: iets om naar uit te kijken. Bij de uitreiking zal Mw. Anneke Duyvesteijn een voordracht geven over 34 jaar Westlandse Bloemententoonstelling.

Lezing "Tussen Spanje en Oranje; Delfland/Westland in de Tachtigjarige Oorlog" door Arnout van Cruyningen
2021-04-13 20:00 - 22:00 | Webinar
In de lezing worden aan de hand van gebeurtenissen in de regio enkele belangrijke momenten in de Tachtigjarige Oorlog, en daarmee in de ontstaansgeschiedenis van de Nederlandse staat, belicht. Het optreden van Spanjaarden en Geuzen in deze streken komt aan de orde, en enkele kleurrijke figuren uit de historie passeren de revue. De door de prinsen van Oranje verworven bezittingen in het Westland illustreren de positie die zij verwierven in de ‘Republiek der Verenigde Nederlanden’ in wording.
Arnout van Cruyningen (geboren in Kloetinge, 1960) bezocht het Christelijk Gymnasium Sorghvliet in Den Haag en studeerde vervolgens Geschiedenis aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Als freelance historicus en redacteur, gespecialiseerd in dynastieke en staatkundige geschiedenis sinds 1500, publiceert hij veelvuldig in binnen- en buitenlandse periodieken. Van zijn hand is ook een groot aantal boeken over het Huis Oranje-Nassau en de Nederlandse geschiedenis verschenen. Over de in de lezing behandelde periode schreef hij onder meer het overzichtswerk De Opstand 1568-1648 en boeken over Filips II, Johan van Oldenbarnevelt en Hugo de Groot

Algemene Leden Vergadering en lezing Prof. Jaap van Duijn "Erfdochters in de geschiedenis van het Westland"
2021-02-10 20:00 - 22:00 | Webinar
Op 10 februari 2021 is er een Algemene Leden Vergadering en een Lezing “Erfdochters in de geschiedenis van het Westland” door Prof. Dr. Jaap van Duijn gepland.
Erfdochters hebben een belangrijke rol gespeeld in het verloop van de geschiedenis van het Westland. De gevolgen van de huwelijken die zij aangingen zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar. In deze lezing wordt aan drie Westlandse erfdochters aandacht besteed: de erfdochter van Unarch de Nadelwich, Johanna van Polanen en Willeme van Naaldwijk. Ze illustreren hoezeer het lot van onderdanen in de middeleeuwen bepaald werd door de huwelijkspolitiek van hun heren. Zo werd de geschiedenis van Naaldwijk, Monster en Wateringen en die van het huis van Oranje mede door erfdochters bepaald.
De invloed van erfdochters gold natuurlijk niet alleen voor de bevolking van een streek als het Westland, maar voor die van alle gewesten in de Lage Landen. Dit wordt geïllustreerd met de verschillende huizen die sinds de 9e eeuw over het graafschap Holland hebben geheerst.
Jaap van Duijn (1943) was hoogleraar economie en lid van de raad van bestuur van de beleggingsmaatschappij Robeco. Van zijn hand verscheen in november 2020 de Geschiedenis van het Westland (WalburgPers).

Lezing "Burgemeester in oorlogstijd" door Prof. Dr. Peter Romijn
2020-12-08 20:00 - 22:00 | Webinar
Professor dr. Peter Romijn van het NIOD houdt op dinsdag 8 december voor het Genootschap Oud-Westland een lezing over ‘burgemeesters in oorlogstijd’. Het is een bekende uitdrukking: ‘burgemeester in oorlogstijd’. Met die uitdrukking wordt gedoeld op het dilemma waarvoor alle burgemeesters zich in oorlogstijd gesteld zagen. Wie opstapte hoefde verder geen vuile handen te maken, wie bleef zitten kon erger voorkomen. Wie bleef zitten was vaak in staat om de scherpste kantjes van het beleid van de bezetter af te halen. Wie opstapte wist bijna zeker dat hij door een NSB-er zou worden opgevolgd. Aan de andere kant kon de politiek van ‘het geringere kwaad’ ook tot medeplichtigheid leiden. Deze spanning zorgde ervoor dat de positie van veel burgemeesters tijdens de bezetting omstreden werd en dat er ook na de oorlog veel over te doen was.
Maar de uitdrukking zegt meer: te veel burgemeesters zijn in de oorlog te lang blijven zitten en hebben uiteindelijk meer steun aan de bezetter verleend dan aan de bevolking. Terughoudendheid met het uitspreken van een te gemakkelijk oordeel past daarom. De inleider schetst de dilemma’s waar de burgemeesters voor geplaatst werden op grond van historische voorbeelden. Prof. Romijn is deeltijd hoogleraar Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en Directeur Onderzoek aan het NIOD: Nederlands Instituut voor Oorlog Documentatie.
