Home Nieuws
 

Activiteiten dit seizoen

Nieuws
Gruwelijk einde 'relifanaat' PDF Afdrukken E-mailadres
Geschreven door Rien van den Anker   
vrijdag 10 februari 2017 13:37

Onderstaand artikel verscheen 9 december 2016 in AD Westland, in de rubriek Ouder Westland. Dit naar aanleiding van de lezing van Sander Wassing voor Genootschap Oud Westland getiteld 'Wederdopers' op 7 december 2016 in De Lier. Het artikel is overgenomen met toestemming van de auteur (Rien van den Anker).

Voorjaar 1536 was Poeldijk in het nieuws. Geradicaliseerde wederdopers die in het Duitse Münster tevergeefs op het einde van de wereld hadden gewacht, wilden, nu vanuit het Westlandse dorp, de wereld zuiveren van afgoderij en zondaars. Het werd een bloedbad.

Sander Wassing tijdens de lezing - Foto Thierry SchutHistoricus Sander Wassing mag het eigenlijk niet zeggen, maar geeft toe uit Syrië teruggekeerde IS-strijders en uit Münster huiswaarts kerende wederdopers wel eens met elkaar te hebben vergeleken. "Ja, stiekem, want historisch gezien moet je daar voorzichtig mee zijn."

Beide groepen zijn immers op zoek naar de aardse heilstaat of het 'nieuwe Jeruzalem', op weg naar het einde der tijden. "En toen dat niet kwam, keerden de wederdopers rovend en moordend terug. Wie denkt dat religieuze radicaliteit alleen van nu is, vergist zich. Ook aan het begin van de Reformatie zijn vele onschuldige slachtoffers gevallen, in naam van god." Wassing komt uit Hazerswoude, waar de wederdopers ook huishielden, raakte gefascineerd door deze gelovigen en specialiseerde zich in het onderwerp.

Maarten Luther heeft na het slaan van zijn kritische stellingen aan de kerkpoort in Wittenberg in 1517 geen idee gehad dat zijn actie ook zou leiden tot, noem het maar gerust, terroristisch gedrag van (radicale) volgelingen.

Zo ontstaan er vanaf 1530 ook binnen de Nederlandse lutheranen de zogenoemde wederdopers. Felle gelovigen voor wie het vereren van heiligenbeelden en het dopen van onwetende pasgeborenen uit den boze is. In principe was alles geoorloofd om de wereld te zuiveren van ongelovigen en zondaars.
Het wachten was op het nieuwe Jeruzalem en de komst daarvan mocht desnoods met geweld een handje worden geholpen. Toen wederdoop-gezinden in het Duitse Münster het bestuur overnamen, waren Nederlandse gelijkgelovigen ervan overtuigd dat daar dat nieuwe Jeruzalem vanuit de hemel zou neerdalen. Velen trokken daarom oostwaarts.

'Koning' Jan Beukelsz. - Illustratie Heinrich AldegreverHun leider, Jan Beukelsz nam al snel de macht over, benoemde zich tot koning inclusief een hofhouding, met ruimte voor een dozijn vrouwen. Roomse kerken en kloosters werden verwoest. Kort daarop werd de stad belegerd door de bisschop van Münster. Na een oproep van de zelfbenoemde koning schoten honderden Nederlandse wederdopers hem te hulp. Na maanden van strijd viel de stad in juni 1535 door intern verraad. Jan werd doodgemarteld en zijn lijk werd als afschrikwekkend voorbeeld in een kooi opgehangen aan de Münsterse Martinitoren. Enkele radicale wederdopers slaagden erin te ontsnappen en gingen plunderend op zoek naar hun Jeruzalem. Ook bewogen zij zich richting huis, in de wetenschap dat ze daar - na Münster - niet meer welkom waren en streng zouden worden gestraft.

Ze maakten overal amok, eerst (naaktlopend) in Amsterdam, later waren er rellen in het Zuid-Hollandse Hazerswoude-Dorp waar op nieuwjaarsdag een groep van zestig personen het dorp probeerde te overvallen. Toen dat mislukte, verdwenen de bendeleden endoken zij pas begin maart 1536 weer op in Poeldijk. Daar ontstond een religieuze revolte toen ene Adriaen Adriaensz uit Hazerswoude daar in trance raakte. Deze leerling van Jan Beukelsz zag visioenen met een kroon, een zwaard en een wit paard dat uit de hemel kwam neerdalen. Met die instrumenten zou Poeldijk klaar en zuiver moeten worden gemaakt voor de eindtijd. Honderden wederdopers trokken richting Westland naar deze 'Coninck van Israël'.

Na radicale religieuze rellen stuurde het gezag honderden ruiters naar Poeldijk om met de gewapende Wederdopers af te rekenen. Die verschansten zich in de hoeve van Jutte Eeuwouts. Ze hielden maar kort stand. Er waren veel doden en gewonden. Het lijk van Adriaensz is later gevonden, maar toch nog opgehangen, aan zijn benen. Zijn hoofd, ernaast gestoken op een stok.

En dan had hij geluk. Zijn assistent werd levend vastgebonden, waarna zijn hart uit het lijf werd gerukt. Mogelijk is door dit afschrikwekkende optreden de radicaliteit van de wederdopers voor altijd verstild.

Voor historicus Wassing is het nog onduidelijk waar die Poeldijkse hoeve gelegen moet hebben, evenzo waarom Adriaensz uiteindelijk in het Westland terecht kwam. "Er zijn aanwijzingen dat er familierelaties waren, maar het kan ook zo zijn dat de wederdopers welbewust een plek uitkozen, die dichtbij het Haagse machtscentrum lag, maar die ook wat geïsoleerd en dus redelijk onbereikbaar was."

Laatst aangepast op vrijdag 10 februari 2017 14:44
 
Westlanders van Duitse afkomst PDF Afdrukken E-mailadres
Geschreven door F. de Klerk   
zaterdag 17 december 2016 14:44

Westlanders van Duitse afkomst

 

Op 6 december houdt Arnold Arkesteijn in de Kastanjehof in Kwintsheul een lezing over Westlanders van Duitse afkomst. Immigratie is geen nieuw verschijnsel. Al eeuwenlang verhuizen mensen om elders een nieuw bestaan op te bouwen.

Tussen 1600 en 1900 trokken jaarlijks tienduizenden Duitsers uit Westfalen naar Nederland als seizoenarbeider.  Ze werkten op het platteland van Holland, Friesland en Groningen als hannekemaaiers, hooiers, turfstekers of steenbakkers. De reis ging te voet via vaste wegen en men reisde  in groepen. Vaak hadden ze vaste boeren bij wie ze ieder jaar terecht konden.

Ze kwamen af op de hoge lonen die in de Republiek (nu Nederland) betaald werden. Met het hooi- en maaiwerk kon in en paar maanden genoeg verdiend worden om het schamele  jaarinkomen aan te vullen. De Hollandse boeren konden ook niet zonder de Duitse seizoenarbeiders.

Voor de pauze geef ik een overzicht van Holland in deze periode. Waarom had men de Duitsers nodig en waarom kwam het de Duitsers goed uit. Waren er nog immigranten uit andere landen?

Na de pauze zal ik het een en ander vertellen over de genealogie van enkele Westlandse families van Duitse oorsprong.

Arnold Arkesteijn was leraar economie in het voortgezet onderwijs in Den Haag. Na zijn pensionering ging hij op zoek naar de geschiedenis van zijn familie. Ook de tijd waarin zij leefden en werkten had zijn interesse. Tevens is hij al een aantal jaren voorzitter van de Studiegroep Genealogie Westland, die dit jaar het veertigjarig jubileum viert.

 

 

Pater Henk Janssen, een oud-lid van de Studiegroep Genealogie Westland reisde regelmatig naar Westfalen om gegevens te verzamelen uit doopboeken enz. De gegevens werden gepubliceerd in het blad van het Centrum voor Streekhistorie. Deze gegevens zijn een beginpunt van deze lezing.

Laatst aangepast op donderdag 28 september 2017 13:45
Lees meer...
 
Lezing Wederdopers In Het Westland PDF Afdrukken E-mailadres
Geschreven door Genootschap Oud-Westland   
zaterdag 05 november 2016 14:35

Sander Wassing‘De bloedwreker is achter u’ Een Aanslag door radicale wederdopers in het Westland (1536) ‘De heiligen worden gered. Voor de ongelovigen is er geen ontkomen. Haast u om uw levenswil…De bloedwreker is achter u’.

Deze onheilspellende woorden werden in de historische roman van G.C. Hoogerwerff in de mond gelegd van Jan van Batenburg (1495-1538), een berooide edelman die in de jaren 30 van de zestiende eeuw aan het hoofd stond van een groep radicale wederdopers. De Batenburgers, of ‘Zwaardgeesten’, trokken rovend en moordend door de Nederlanden: alles was geoorloofd om de wereld te zuiveren van ongelovigen en de komst van het Nieuwe Jeruzalem een handje te helpen.

Deze vertegenwoordigers van de ‘radicale vleugel van de reformatie’ luisterden niet naar de wereldlijke en geestelijke overheden.. Wat dit betekende werd duidelijk toen wederdopers in 1534 de macht grepen in Münster. Hier moest het Nieuwe Jeruzalem tot stand komen. Behalve de volwassendoop was een sterke focus op de Apocalyps kenmerkend voor deze lieden. De Münsterse wederdopers stonden onder leiding van de Leidse Jan Beukelsz. Al snel liet ‘Koning Jan’ boodschappers uitgaan: geloofsgenoten in de Nederlanden moesten naar Münster komen om hulp te bieden tegen de bisschoppelijke troepen die Münster belegerden. Duizenden dopers, waarvan tientallen uit het Westland, gaven gehoor aan die boodschap.

 

Laatst aangepast op zaterdag 05 november 2016 15:35
Lees meer...
 
Verslag presentatie jaarboek 2016 PDF Afdrukken E-mailadres
Geschreven door F. de Klerk   
woensdag 19 oktober 2016 07:46

Geo van Leeuwen van Druiventuin Sonnehoeck neemt het jaarboek 2016 in ontvangst van voorzitter Leo van den Ende van de redactiecommissie van het jaarboek.

Voorafgaand aan de overhandiging hield een van de auteurs, Hans Endhoven een lezing over de geschiedenis van Sonnehoeck. In de omgeving van de druiventuin heeft al vanaf 1670 tuinbouw plaats. Rijke stedelingen zagen tuinbouwgrond in het Westland als een lucratieve investering. Al snel was er een groep tuinders, die zo goed boerden, dat de fiscus hen in beeld kreeg.

In 1729 werd het eerste huis op Sonnehoeck gebouwd. In het midden van de 19de eeuw zag de rijke Delftse familie Geesteranus Sonnehoeck als een interessante belegging. Na het overlijden van Geesteranus kwam de tuin in 1882 in handen van de familie Van Leeuwen, die er onder andere druiven ging verbouwen. Inmiddels is Sonnehoeck een oase te midden van de oprukkende bebouwing.

Laatst aangepast op zondag 30 oktober 2016 09:08
 
Archeologie op de Maasvlakte PDF Afdrukken E-mailadres
Geschreven door F. de Klerk   
vrijdag 14 oktober 2016 12:55

West-Nederland is al veel langer bewoond dan bij menigeen bekend is. Archeologische onderzoek heeft aangetoond dat in de Midden-Steentijd, de periode 9200 tot 4900 voor Christus, de Maasvlakte al bevolkt was. Archeoloog Maaike Sier van BOOR (Bureau Bodemkundig Onderzoek Rotterdam) hield op 11 oktober voor het Genootschap Oud-Westland een boeiende lezing over de opgravingen op de Maasvlakte.

,,Voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte is er op twintig meter diepte onderzoek gedaan. Dat bracht aan licht dat er rondtrekkende groepje van ongeveer tien personen op de hogere gedeeltes, de rivierduinen hebben geleefd’’, zei Sier in een levendige voordracht, die zij afwisselde met films van de opgravingen. De beelden gaven een goed inzicht in de werkwijze van de moderne archeologie, die onder andere gebruik maakt van seismisch onderzoek en grondboringen.

,,BOOR kreeg acht dagen de tijd voor de opgraving op de Maasvlakte. In totaal werden 316 big bags met grond gevuld en gezeefd. De zeef was uiteindelijk 2 mm fijn. De Maasvlakte is geen Naaldwijk waar bronzen plaketten aan de oppervlakte zijn gekomen. De archeologen hebben geen menselijke resten gevonden maar wel afval. Het Havenbedrijf was een geweldige opdrachtgever. Zij zagen het archeologisch onderzoek aanvankelijk als een risico voor een snelle aanleg van de haven maar gaandeweg werden zij steeds enthousiaster. Wij weten nu dat er vanaf 8400 voor Chr. bewoning op de Maasvlakte is geweest. Daaraan kwam een einde door de stijging van de zeespiegel.’’

Laatst aangepast op zondag 30 oktober 2016 09:02
 
«StartVorige12345678910VolgendeEinde»

Pagina 3 van 23